Weenderveld


Weenderveld

Werkverschaffing en ontginning.

Nieuwsblad van het Noorden 28-07-1936

DE ONTWIKKELING VAN WESTERWOLDE

Ruimer perspectief door ontginningen.

(Van onzen landbouwmedewerker.)
De ontginningen, die uit een oogpunt van werkloosheidsbestrijding een groote ontplooiing hebben gekregen, kunnen op de zonzijde van deze moeilijke tijden worden genoteerd.

Ook voordien werd door kapitaal-krachtige lichamen of particulieren meer of minder aan ontginning van heidevelden of dalgronden gedaan; de teruggang der tijdsomstandigheden zou ook het in cultuur brengen van woeste gronden hebben gestagneerd, ware niet door de Overheid de behulpzame hand geboden. De stijgende werkloosheid heeft tot gevolg gehad, dat tal van objecten, die in normale tijden wellicht waren blijven rusten of in veel langzamer tempo zouden zijn aangepakt, met bekwamen spoed in bewerking zijn genomen.

Wij denken daarbij direct aan de drooglegging van het IJsselmeer, aan de talrijke ontginningen en droogleggingen in de zand- en veenstreken.

Verschillende maatschappijen met een semi-overheidskarakter kwamen tot stand, waarvan de Ontginningsmaatschappij, de Vereenigde Groninger Gemeenten en het Landschap Drenthe, zeer bekend geworden zijn. Laatstgenoemde maatschappij heeft haar werkterrein uiteraard in de provincie van dien naam, waaromtrent ir. Mesu als Rijksinspecteur onlangs in een overzicht heeft weergegeven, dat nog voor 40 jaren de tot dusver benutte werkgelegenheid aanwezig zal zijn.

De Vereenigde Groninger Gemeenten hebben hun operatieterrein in Westerwolde, waar aanvankelijk ruime gelegenheid tot ontginning bestond, maar waar zoo langzamerhand reeds het einde in 't zicht komt.
Naast de vrij talrijke particuliere ontginningen bleven voor de Ontginningsmaatschappij beduidende complexen bijlangs de Duitsche grens beschikbaar, terwijl daarnevens meer in het 'binnenland' de z.g.n. Sellingerbeetse nog een min of meer maagdelijk gebied van 800 H.A., pas is aangesneden.

Bij de uitvoering der ontginningen bedient men zich van daarvoor apart ingestelde lichamen, waarvan de Ned. Heide Maatschappij wel een der meest bekende is. Voornoemde maatschappij heeft dan ook de technische leiding bij dit groote werk, dat nog wel een 8-tal jaren in beslag zal nemen, omdat de oppervlakte tamelijk oneffen is.

Wie echter het ontginningsbedrijf in den komenden tijd in werking wil zien, niet alleen wat grondbewerking, maar ook wat huisvesting der tewerkgestelden en verdere verzorging betreft, zal te Sellingerbeetse, bezijden den weg Mussel—Jipsinghuizen, een uitstekenden indruk kunnen krijgen.

Aan de Noordzijde van dezen weg bevindt zich het Weenderveld, waar ook reeds een groot terrein door de ontginningsmaatschappij in cultuur is gebracht, waarna verkoop aan een particuliere ontginningsmaatschappij volgde. Dit bedrijf is evenzeer een toonbeeld van wat moderne exploitatie in dezen vermag.

De roep over onze ontginningsmethoden is over de grenzen gegaan. In Duitschland, waar men het in cultuur brengen van woeste gronden eveneens krachtdadig ter hand neemt, neemt men aan de ontwikkeling te Westerwolde een voorbeeld; talrijke malen gaven de betreffende Duitsche autoriteiten bij een bezoek van hun bewondering blijk aan den man, die de ziel van dit alles is geweest n.l. den Rijksinspecteur J. Buiskool, dank zij wiens krachtig initiatief vooral in Oostelijk Groningen zooveel is tot stand gebracht.

Bepalen wij ons echter meer tot de in cultuur gebrachte complexen, dan valt bij de Duitsche grens van Ter Apel tot op de hoogte van Bellingwolde, in groote trekken te onderscheiden Laudermarke, Jipsinghuizen en Rhederveld.

Daarbij valt nog te wijzen op het in oorlogstijd ontgonnen Hebrecht, hetwelk thans voor herontginning in aanmerking zal komen, daar de toenmaals toegepaste methoden niet hebben voldaan. Het Hebrecht behoort aan een tot de exploitatie opgerichte vennootschap van particulieren.

De 3 eerstgenoemde complexen, welke volgens de moderne inzichten in cultuur zijn gebracht, stemmen in weerwil van aanvankelijk geuit pessimisme, tot groote voldoening.

In landbouwkringen werd de werkverruiming, welke op die manier werd verkregen, te licht aangezien, omdat men meende, dat de zoodoende cultuurrijp gemaakte gronden, groote teleurstellingen zouden leveren. Toen deze reeds in de eerste jaren uitbleven, en de bereikte resultaten zeer bemoedigend bleken, werd door de halsstarrigen er op gerekend, dat wanneer de heidezode eenmaal zou zijn verteerd, de vruchtbaarheid miniem zou worden.

De volgende jaren hebben ook dezen in 't ongelijk gesteld; tegenwoordig wordt aan de cultuurwaarde der hier bedoelde gronden niet meer getwijfeld.

Het bleek alras, dat de dusdanig gevormde zandgronden met behulp van de moderne landbouwwetenschap en de moderne exploitatiemethoden gewaardeerd moesten worden, zoodat de ontgonnen gronden aan gegadigden konden worden verkocht.

Deze opgang moet voor een flink deel worden geschreven op het beleid, dat door het Dag. Bestuur van de Ontginnngs Maatschappij ten aanzien van de exploitatie vanaf het begin wordt gevoerd.

Daarnevens komen de veelal vanuit de Veenkoloniën gekomen pioniers, die door de gemakkelijke koopconditiën en hun gezonde ondernemingslust het aanzien van de nieuwe dreven hebben doen stijgen in het belang van henzelf en dat van geheel Westerwolde.

Door woord en geschrift, maar ook en vooral door excursies werd de aandacht op deze koloniseering gevestigd en de oogstcijfers hebben geleerd, dat met een flinke bemesting zeer goede resultaten zijn te verkrijgen.

De meest bekende kern is de omgeving van Jipsinghuizen, waar reeds vroegtijdig bleek, dat hier een gelukkige greep was gedaan. Want het is niet overal gelijk; de hoedanigheid van het zand toch, waarmee de bouw moet worden toebereid, beslist voor een flink deel over de structuur en de vruchtbaarheid van den nieuwen bodem.

Waar het zand neiging heeft tot slempen en de bodem daardoor onvoldoende doorlatend wordt, is het kwaad boeren. Vooral in de eerste jaren, wanneer de humusvorming nog sterk in de minderheid is, kan dit aanleiding geven tot leelijke verrassingen. Ook dit voorjaar hebben door de zware slag-regens op de hier bedoelde perceelen, met een vrij hooge waterstand de gewassen geleden; het meest op de jongste ontginningen.

Te Jipsinghuizen echter, waar de grond al weer een tiental jaren in cultuur is, is de laatste boerderij van 35 H.A. door de Ontginnings Maatschappij verkocht. De particuliere exploitatie neemt daar de leiding over; de Ontginnings-cultuur Mij. heeft haar werk gedaan — en goed — zij kan gaan.

Men heeft daar courante bedrijven geschapen, waarop eenvoudige degelijke bedrijfsgebouwen zijn gebouwd, voor een deel nog in aanbouw. Ruime aanleg van bevaarbare wijken, dubbele heerden en daarop goede gewassen.

De tarwe, die wij er zagen, was zeer goed, dat zegt genoeg; rogge, haver, aardappelen, suikerbieten deden daarbij niet onder.

Maar ook in het Rhederveld zijn de gewassen zeer goed, al is men daar voorzichtigheidshalve nog maar pas met tarwe begonnen.

De Ontginnings Maatschappij exploiteert hier dit jaar nog een bedrijf van 350 HA.; het volgend jaar zal tot splitsing worden overgegaan, omdat de toekomstige exploitatie naar bedrijven van meer normale grootte zal leiden.

Overgens is de ontginning daar nog niet afgeloopen, doordat de voormalige Duitsche eigenaren nog dit jaar het recht van turf-graven hebben voorbehouden.

Naar het Zuiden hebben wij dan de nog slechts 4 jaar oude nederzettingen te Laudermarke waar een terrein van 142 H.A. bij de Maatschappij in eigen exploitatie is. Ook deze contreien kunnen nog binnen eenige jaren overgaan in de handen van flinke boeren, die in de oude gronden, door de hooge landprijzen niet aan den slag durven gaan. Het verschil in prijs bedraagt wellicht gemiddeld een f 1.000 per H.A, zoodat de koloniseering alle aandacht verdient.

Verharding en verbetering van de toegangswegen zou daarbij in een behoefte voorzien.

De gang der dingen bracht mee, dat eerst het land wordt ontgonnen, dan bedrijfsgebouwen worden gebouwd en dan eerst wegen worden aangelegd.

De Duitschers die over de grens met een tiental kampen ook bezig zijn de tot dusver bijkans ongerepte Bourtanger venen aan te snijden, bouwen eerst boerderijen, leggen dan wegen en beginnen dan eerst met de ontginning.

Volgens onzen leidsman deugen eigenlijk geen van beide volgorden, omdat het aanleggen van goede toegangswegen voorop behoort te staan. De wegenaanleg schijnt wel eens door moeilijkheden met andere belanghebbende eigenaren te stagneeren.

Hoe het ook zij, Westerwolde wordt door groote particuliere ontginners gestadig in cultuur gebracht.

Over 't geheel genomen zijn de zoodoende bouwrijp gemaakte gronden door de moderne exploitatie, vooral op het terrein van bemesting, een groote aanwinst, hetgeen onomstootelijk in de voorgaande droge jaren is gebleken. Mede door de frissche mentaliteit van de talrijke uitheemsche kolonisten, gaat Westerwolde, dat direct door den neergang der tijden zoo zwaar getroffen is, indirect in den bovenbedoelden zin hard vooruit.

Wanneer een tijd van opgang zich baan breekt, zal dat steeds duidelijker aan het licht treden!

 

Kanalisatie van Westerwolde 31-05-1894
Landbouwvergadering 28-12-1910
Landontginning, als rendabele geldbelegging 19-08-1915
Verblijf ontzegd 25-09-1915
Werkverschaffing 28-02-1924
Naar de 'strafkolonie' van Jipsinghuizen en Weenderveld 12-07-1924
Verkoop Ontgonnen Grond 14-07-1924
Vergadering Gemeenteraad Winschoten 21-08-1924
Uit den Gemeenteraad Vlachtwedde 05-11-1924
Gemeenteraad Winschoten 26-11-1924
Waterschap 'Westerwolde' 15-12-1924
Arrond. Rechtbank Winschoten 24-12-1924
De strafkolonisten van Jipsinghuizen onder curatele gesteld 17-01-1925
Een stervende arbeider op een kruiwagen vervoerd 24-01-1925
Uit de strafkolonie Jipsinghuizen 28-01-1925
Het ontstaan dezer werkverschaffing 30-01-1925
De centrale werkverschaffing te Jipsinghuizen 31-01-1925
Moeilijkheden in Jipsinghuizen 02-02-1925
De centrale werkverschaffing te Jispinghuizen 03-02-1925
Een kleine veldslag tegen onderkruipers 03-02-1925
Ongeveer 350 arbeiders ontslagen 04-02-1925
De staking op de strafkolonie 14-02-1925
De Hel van Jipsinghuizen 23-02-1925
De knoet van het noorden 21-03-1925
Uit Winschoten meldt men ons 09-04-1925
De staking der veenarbeiders 18-04-1925
Autotocht naar de werkverschaffing 20-06-1925
Aanbesteding twee ontginnings boerderijen 27-08-1925
Diefstal van eene hoeveelheid turf 10-10-1925
Vergadering Waterschap Westerwolde 29-01-1926
Excursie ontginningen Weenderveld 26-06-1926
De bestrijding van de werkloosheid 15-07-1926
Het bezoek van Minister Kan 10-05-1927
Mijnheer de Voorzitter! 12-05-1927
Een bezoek aan de ontginning Weenderveld 27-07-1927
Nederl. Heide-Maatschappij 03-08-1927
Gemeentelijk Nieuws Hoogezand 06-08-1927
Het werk der werkloozen 23-02-1928
Welvaartspolitiek op het land 14-03-1928
Ernstig auto-ongeluk 03-04-1928
't Oude landschap 05-07-1928
De werkverschaffing v. de provincie Groningen 10-11-1928
Kijkje in Westerwolde 11-06-1929
Het Landschap Westerwolde 28-09-1929
Ontginningen in Groningen 03-11-1929
Stakende Werkloozen 10-01-1931
Beoogde overname 10-02-1931
Verkoop van ontgonnen gronden 07-03-1931
Ontgonnen gronden verkocht 14-03-1931
Feest te Jipsingboertange 25-03-1931
Excursie van eenige raadsleden 30-04-1931
Excursie naar het mooie Westerwoldinger land 18-06-1931
Lezing door J. Buiskool 09-03-1932
Eindles Lagere Landbouwschool 05-05-1934
Verkoop gronden 06-09-1934
Zonder meer geschorst 01-10-1935
Diploma-uitreiking 01-05-1936
Ruimer perspectief door ontginningen 28-07-1936
Vos werd haasje 05-01-1963
Vaste land-arbeider 13-11-1964
Boeldag Weenderveld 03-07-1982
Boeldag Weenderveld 06-11-1982

 


© weenderveld.nl - disclaimer - deze site bestaat uit 68 pagina's