Weenderveld


Weenderveld

Werkverschaffing en ontginning.

Nieuwsblad van het Noorden 09-03-1932

Lezing door J. Buiskool.

WERKVERSCHAFFING EN ONTGINNING VAN WOESTE GRONDEN LEZING DOOR
J.BUISKOOL RIJKSINSPECTEUR DER WERKVERSCHAFFING

In de jaarvergadering van Eugeïa (Ver. v-oud-leerl. der Midd. Landb. School te Groningen en der Voorm. Rijkslandbouwschool te Wageningen), waarvan het verslag onder de rubriek Landbouw en Veeteelt is opgenomen, heeft de heer J. BUISKOOL, Rrjksinspecteur der Werkverschaffing voor de provincie Groningen, een rede gehouden over 'Werkverschaffing en ontginning van woeste gronden'.

Spr. zei in zijn inleidend woord, dat er ten opzichte van het moeilijke vraagstuk, dat hij thans zou behandelen, nog zooveel misverstand heerscht, dat hij over verschillende bezwaren is heengestapt om over zijn eigen werk te spreken. Hij memoreerde, dat hij in 1919 de toga van den predikant verwisselde voor den ambtsketen van den burgemeester, toen hij als zoodanig benoemd werd te Vlagtwedde, een gemeente, die eigenlijk buiten haar krachten was gegroeid. Toen Westerwolde na het graven der kanalen was ontsloten, waren er tal van gelukzoekers, die voor hun kapitaal te groote terreinen woeste gronden voor lagen prijs kochten om deze te ontginnen. In 1919 was de toestand zoo, dat al die werkers bezig waren onder te gaan of dachten onder te gaan, waarbij nog kwam «at vele arbeiders, die tot dusver hun werk in Duitschland vonden, werkloos waren. In 1920 was eentiende der Vlagtwedder bevolking (1200) werkloos en soms had men voor 800 à 1000 werkloozen productieven arbeid te vinden. Zoo kwam spr. dadelijk in dit moeilijke probleem, dat niet alleen gold voor de Oostelijke gemeenten maar al spoedig ook dringend werd voor de industrie-gemeenten. Het Rijk kon aanvankelijk niets anders doen dan steun te verleenen en gemeentelijke Werkverschaffingen te subsidiëeren.

Bij zijn onderzoek kwam spr. al spoedig tot de conclusie, dat elke vorm van werkverschaffing beter is dan steunverleening

Harde maatregelen waren noodig om de door tal van jaren door steunverleening totaal verwende arbeiders weer tot den arbeid terug te brengen. Ook kleefden er groote gebreken aan vele gemeentelijke werkverschaffingen, waar men vooral niet te hard werkte omdat er maar een bepaalde hoeveelheid werk was.

Toen spr. benoemd werd tot Rijksinspecteur werd daarmee de werkverschaffing gecentraliseerd. Dit was het begin van de groote ontginningswerken in Westerwolde. Waar enorme uitgestrektheden woeste gronden lagen, grootendeels nog nooit door menschenhand beroerd. Toen spr. met het voorstel hiertoe kwam stelde hij als voorwaarde, dat daarmee voor de bij de Rijkswerkverschaffing aangesloten gemeenten onmiddellijk de steunregeling zou worden opgeheven. Het feit, dat men besloot om 50 H.A woesten grond te koopen, bewees voldoende hoe men op het verantwoordelijke Departement over deze zaak dacht. Men verwachtte, dat de Rijkswerkverschaffing een kwestie van enkele jaren was en voorzag niet dat de Werkloosheid een permanent karakter zou hebben.

Die eerste 50 HA. maakten deel uit van het 500 HA groote Weenderveld, dat tendlotte geheel in het bezit van de Rijkswerkyerschaffing kwam en waarop toen de barakken verschenen. Door dezen maatregel kon in Winschoten de heele steunverleening worden opgeheven: de eerste week kwam er van de 300 80 de tweede week 25 en de derde week niemand... allen hadden emplooi gekregen in het vrije bedrijf. Te Oude Pekela gebeurde vrijwel hetzelfde. Toen kwam Groningen aan de beurt, waarin 1924 nog f 8.000 steun per week aan ongeorganiseerden werd uitgekeerd, waarbij nog de Reglementair trekkenden kwamen. Van de 7 a 800 steuntrekkenden kwamen de eerste week 150 op en na enkele weken was de f 8.000 voor de steunverleening in de stad tot f 1.500 gereduceerd. Uit een en ander blijkt hoe de werkverschaffing selectief werkt.

Een organisatie kwam nu tot stand in de N.V. Ontg. Mij. 'De Vereenigde Groninger Gemeenten', waaraan tot voor enkele jaren de heer U. D. Reinders als gedelegeerd commissaris zijn deskundige medewerking verleende.

Spr. ging na hoe het aantal werkverschaffingsobjecten zich steeds meer uitbreidde en hoe het aantal tewerkgestelden nog voortdurend stijgt in verband met de toenemende werkloosheid.

Voor industrie-arbeiders e.d. is een trainingstoeslag getroffen voor de eerste zes weken. Verder is de grondslag van het loon zoo bedoeld, dat dit iets lager is dan in 't particulier bedrijf, al komt het in de praktijk wel eens anders uit. Het grondloon is 20 cent per uur — in accoordloon 24 cent met een basis van 10 cent per M3., waardoor men op een gemiddeld loon van f 15 rekende.
Nu is het merkwaardig hoezeer de loonen uit elkaar loopen. Zoo komt het dat men zoowel over hongerloonen als over veel te hooge loonen hoort spreken. Er zijn arbeiders, die f 6 à f 7 per week en die f 18 per week verdienen. Merkwaardig is, dat de arbeiders van Veendam, dus industriearbeiders, als regel de hoogste loonen maken. Gebleken is, dat bij behoorlijke arbeidsprestatie een behoorlijk loon is te verdienen.

Er zijn natuurlijk bezwaren voor de arbeiders aan het barak-systeem, maar wie zegt, dat het er niet rein is, liegt en wie beweert, dat het eten er niet goed is, weet er niets van. Dat laatste kan ook gemakkelijk, want de heele warme voeding — het eten wordt centraal ingekocht — kost f 1,85 per week per man. Rein is het er ook dank zij de keetvrouwen, die spr. met heel veel zorg uitkiest, daarbij uitgaande van het principe dat zij keurig netjes moeten zijn en desnoods twee mannen bij de kraag kunnen pakken om ze uit de deur te zetten.

Na nog gememoreerd te hebben de wijze van vervoer der tewerkgestelden en de subsidiëering der gemeenten, behandelde spr. in het kort de moeilijkheden bij aankoop van gronden, die soms jn handen van tientallen eigenaars zitten en de technische voor-arbeid van het in kaart brengen en een plan ontwerpen door de Ned. Heide Mij. Zoo zijn er een 1000 HA. ontgonnen en kunnen er nog een 600 H.A. in de provincie ontgonnen worden.

Na een jaar of 5 à 6 zal men — wil men doorgaan met dit werk — woeste gronden in Drenthe moeten aankoopen.

De bedoeling is de in cultuur gebrachte gronden te verkoopen, maar dit is nog slechts gedeeltelijk gelukt en onder de huidige omstandigheden moet de rest voorloopig in eigen bedrijf gehouden worden. Wat de opbrengsten betreft kan dit eigen bedrijf met de beste kleibedrijven wedijveren.

Niet alleen zijn door de Rijkswerkverschaffing groote complexen woesten grond tot cultuurgrond gemaakt, maar bovendien is hierdoor in Westerwolde pioniersarbeid verricht. Dat er belangstelling is ook in het buitenland bleek in 1928 en 1929 toen Duitsche hoofdambtenaren onder leiding van den Duitschen minister van landbouw het werk kwamen bezichtigen en veel interesse toonden, die zich ook in daden uitte.

Op de rede volgde een warm en langdurig applaus, waaraan de voorzitter, de heer P. F. TAMMENS te Ruigezand, met een woord van dank en waardeering aansloot.

Nadat de heer Buiskool naar aanleiding van gestelde vragen op enkele punten wat dieper was ingegaan volgde sluiting der vergadering.

 

Kanalisatie van Westerwolde 31-05-1894
Landbouwvergadering 28-12-1910
Landontginning, als rendabele geldbelegging 19-08-1915
Verblijf ontzegd 25-09-1915
Werkverschaffing 28-02-1924
Naar de 'strafkolonie' van Jipsinghuizen en Weenderveld 12-07-1924
Verkoop Ontgonnen Grond 14-07-1924
Vergadering Gemeenteraad Winschoten 21-08-1924
Uit den Gemeenteraad Vlachtwedde 05-11-1924
Gemeenteraad Winschoten 26-11-1924
Waterschap 'Westerwolde' 15-12-1924
Arrond. Rechtbank Winschoten 24-12-1924
De strafkolonisten van Jipsinghuizen onder curatele gesteld 17-01-1925
Een stervende arbeider op een kruiwagen vervoerd 24-01-1925
Uit de strafkolonie Jipsinghuizen 28-01-1925
Het ontstaan dezer werkverschaffing 30-01-1925
De centrale werkverschaffing te Jipsinghuizen 31-01-1925
Moeilijkheden in Jipsinghuizen 02-02-1925
De centrale werkverschaffing te Jispinghuizen 03-02-1925
Een kleine veldslag tegen onderkruipers 03-02-1925
Ongeveer 350 arbeiders ontslagen 04-02-1925
De staking op de strafkolonie 14-02-1925
De Hel van Jipsinghuizen 23-02-1925
De knoet van het noorden 21-03-1925
Uit Winschoten meldt men ons 09-04-1925
De staking der veenarbeiders 18-04-1925
Autotocht naar de werkverschaffing 20-06-1925
Aanbesteding twee ontginnings boerderijen 27-08-1925
Diefstal van eene hoeveelheid turf 10-10-1925
Vergadering Waterschap Westerwolde 29-01-1926
Excursie ontginningen Weenderveld 26-06-1926
De bestrijding van de werkloosheid 15-07-1926
Het bezoek van Minister Kan 10-05-1927
Mijnheer de Voorzitter! 12-05-1927
Een bezoek aan de ontginning Weenderveld 27-07-1927
Nederl. Heide-Maatschappij 03-08-1927
Gemeentelijk Nieuws Hoogezand 06-08-1927
Het werk der werkloozen 23-02-1928
Welvaartspolitiek op het land 14-03-1928
Ernstig auto-ongeluk 03-04-1928
't Oude landschap 05-07-1928
De werkverschaffing v. de provincie Groningen 10-11-1928
Kijkje in Westerwolde 11-06-1929
Het Landschap Westerwolde 28-09-1929
Ontginningen in Groningen 03-11-1929
Stakende Werkloozen 10-01-1931
Beoogde overname 10-02-1931
Verkoop van ontgonnen gronden 07-03-1931
Ontgonnen gronden verkocht 14-03-1931
Feest te Jipsingboertange 25-03-1931
Excursie van eenige raadsleden 30-04-1931
Excursie naar het mooie Westerwoldinger land 18-06-1931
Lezing door J. Buiskool 09-03-1932
Eindles Lagere Landbouwschool 05-05-1934
Verkoop gronden 06-09-1934
Zonder meer geschorst 01-10-1935
Diploma-uitreiking 01-05-1936
Ruimer perspectief door ontginningen 28-07-1936
Vos werd haasje 05-01-1963
Vaste land-arbeider 13-11-1964
Boeldag Weenderveld 03-07-1982
Boeldag Weenderveld 06-11-1982

 

 


© weenderveld.nl - disclaimer - deze site bestaat uit 68 pagina's